چگونه بیخوابی را در کودکان بیمار ارزیابی میکنید و بیماریهای همراه چه نقشی در این فرآیند دارند؟
البته، گام بعدی، زمانی است که کودک علائم را نشان میدهد، ارزیابی اینکه آیا کودک بیخوابی دارد یا خیر. یکی از بزرگترین ابزارهایی که پزشکان یا ارائه دهندگان خدمات درمانی در ارزیابی فرد مبتلا به بیخوابی دارند، گرفتن شرح حال خوب و کامل است.
ما کمی در مورد کارهایی که کودک قبل از خواب انجام میدهد صحبت کردیم. وقتی سابقه خواب او را میگیریم، بیشتر یک سابقه ۲۴ ساعته است تا فقط رفتارهای قبل از خواب یا شب، زیرا کارهایی که در طول روز انجام میدهید بر زمان خواب شما تأثیر میگذارد و نحوه خواب شما در شب گاهی اوقات میتواند بر ساعات روز شما تأثیر بگذارد.
یک شرح حال کامل و جامع واقعاً مهم است. این شامل بررسی زمان خواب و بیداری بیمار، مدت زمان به خواب رفتن، علاوه بر بررسی اختلالات پزشکی گذشته، داروها و سابقه خانوادگی بیخوابی میشود. ما میدانیم که اختلالات خواب در خانوادهها ارثی هستند. علاوه بر این، بررسی مصرف داروها یا مواد مختلف - به عنوان مثال، کافئین در نوجوانان، سیگار الکترونیکی (که یکی از موارد مهم است) یا قرار گرفتن در معرض دود سیگار در کودکان خردسال - گاهی اوقات میتواند بر خواب تأثیر بگذارد.
بنابراین، علاوه بر شرح حال کامل خواب، باید شرح حال دقیقی از همه این موارد نیز گرفته شود. حال، شرح حال خواب باید شامل سابقه سایر اختلالات خواب نیز باشد، مانند اطمینان از اینکه هیچ مدرکی از اختلال تنفسی در خواب (مثلاً آپنه خواب، خروپف، نفس نفس زدن، خفگی) یا علائم پاهای بیقرار (مانند تمایل به حرکت دادن پاها یا احساسات عجیب و غریب ناراحت کننده) وجود ندارد. همچنین، اطمینان حاصل شود که کودک به دلایل دیگر خوابآلودگی بیش از حد در طول روز ندارد. بنابراین، نه تنها گرفتن شرح حال پزشکی خوب، بلکه اطمینان از اینکه همه اختلالات خواب که میتوانند در بیخوابی نقش داشته باشند را رد میکنیم.
پس از یک شرح حال خوب و کامل، ابزارهای خاصی وجود دارد که پزشکان یا ارائه دهندگان خدمات درمانی میتوانند از آنها برای تشخیص یا رد بیخوابی استفاده کنند. دفترچه خواب یکی از دمدستترین ابزارها است. یکی از بهترین آنها دفترچه یادداشت کاغذی است که در آن کودک یا مراقب میتواند برنامه خواب و بیداری خود را پیگیری کند: چه مدت بیدار بودهاند، چند بار در نیمه شب از خواب بیدار شدهاند، چه داروها یا کافئینی مصرف میکنند و غیره. این یک نمایش گرافیکی از سابقه خواب و بیداری است. این دفترچه یادداشت به راحتی به صورت آنلاین در وبسایت آکادمی پزشکی خواب آمریکا در دسترس است. هر کسی که میخواهد برنامه خواب خود را ببیند، میتواند دفترچه را چاپ کند، آن را پر کند و آن را بررسی کند.
ابزار دیگر، معیار عینیتری به نام اکتیگرافی است. بیشتر دادههای اکتیگرافی مبتنی بر حسگرهای حرکتی هستند. به طور سنتی، وقتی بیدار هستیم، زیاد حرکت میکنیم؛ وقتی میخوابیم، به اندازه کافی حرکت نمیکنیم. اکتیگرافی این دادهها را به عنوان جایگزینی برای خواب و بیداری ردیابی میکند. این دستگاهی شبیه ساعت است که کودکان یا نوجوانان میتوانند برای ردیابی برنامه خواب خود بپوشند و یک نسخه چاپی خوب از زمان خوابیدن، زمان بیدار شدن و اینکه آیا در نیمه شب بیدار بودهاید یا خیر، ارائه میدهد.
البته محدودیتهایی دارد، اما در همین راستا، حتی برخی از پوشیدنیهای جدیدتر - مانند اپل واچ یا سامسونگ واچ - میتوانند برنامه خواب و بیداری شما را پیگیری کنند. بنابراین اینها ابزارهایی هستند که میتوانند ارزیابی بیخوابی را تکمیل کنند. اما بهترین ابزار هنوز یک شرح حال خوب و کامل است.
میشه یه توضیحی در مورد چارچوب درمان بدید؟ چطور میشه استراتژیهای مدیریتی رو با گروههای سنی یا تظاهرات بالینی مختلف تطبیق داد؟
قدم بعدی، البته، مدیریت آن بیخوابی است. چگونه از یک کودک یا نوجوان مبتلا به بیخوابی مراقبت میکنید؟ اکنون، بهترین مدیریت بلندمدت برای هرگونه بیخوابی - چه در بزرگسالان، کودکان یا نوجوانان - مدیریت رفتاری است. اتفاقی که میافتد این است که اغلب یک محرک یا علت برای بیخوابی وجود دارد. با این حال، با گذشت زمان، آن علت ممکن است از بین برود، اما بیخوابی خود را تقویت میکند و به یک حلقه مزمن تبدیل میشود و باعث مشکلات مداوم خواب میشود. ما باید این حلقه را بشکنیم.
بهترین راه برای انجام این کار، مدیریت رفتاری بیخوابی و در ادامهی آن، چیزی به نام درمان شناختی رفتاری برای بیخوابی (CBTI) است. ما روانشناسان خواب زیادی داریم که در CBTI آموزش دیدهاند. این مجموعهای خاص از استراتژیها است که نه تنها برای کمک به تثبیت خواب و سریعتر به خواب رفتن شما استفاده میشود، بلکه برخی از افکار و تداعیهای منفی مربوط به زمان خواب را نیز تغییر میدهد.
این دوران بسیار هیجانانگیزی برای این حوزه است. دیدن تمام جلسات مختلف در پزشکی خواب کودکان، به ویژه بیخوابی کودکان، شگفتانگیز بود. جلسهای که من به عنوان یکی از رؤسای آن بودم، به طور خاص مربوط به عوامل خطر بیخوابی و مدیریت آن در کودکان و نوجوانان بود. چند سخنرانی واقعاً جالب وجود داشت - و من به جزئیات نمیپردازم زیرا این دادهها هنوز منتشر نشدهاند - اما محققان برنامههای مختلفی را بررسی کردند که میتوانند برای تعامل با نوجوانان و کمک به بهبود خواب آنها استفاده شوند. همانطور که میدانیم، رسانههای اجتماعی و لوازم الکترونیکی بخش بزرگی از زندگی کودکان و نوجوانان هستند. آیا میتوانیم از این به نفع خود استفاده کنیم؟ میدانیم که این دستگاهها میتوانند خواب را مختل کنند، اما آیا میتوانیم آن را برعکس کنیم؟ بنابراین، برنامههای مختلف زیادی برای ردیابی خواب و تعامل نوجوانان مورد بحث قرار گرفت.
یکی دیگر از صحبتهای مورد علاقهام درباره یک کیت کوچک و دفترچه کار و مقداری ماساژ درمانی بود که یک مراقب برای بیمار انجام داد و اینکه چگونه این ماساژ تأثیر مثبتی بر خواب او داشت.
همچنین در مورد استفادهی عاقلانه از ملاتونین بحث شد - اینکه چطور نمیشود بدون دانستن دوز مناسب یا نحوهی مصرف ملاتونین، بیخیال آن شد و آن را برداشت. ما بازار مصرفی داریم که قفسههایش پر از ملاتونین است، و من حتی میگویم گاهی اوقات به فروشگاه میروم و با اینکه فرزندانم خواب خوبی دارند، به قفسهها نگاه میکنم و از خودم میپرسم: «آیا با ندادن ملاتونین به فرزندم کار درستی میکنم؟» دوزها اغلب واقعاً بالا هستند و گاهی اوقات میتواند در کودکان نتیجهی معکوس داشته باشد. مهم است که قبل از برداشتن آن بطری از قفسه و دادن آن به فرزندانتان، با پزشک خواب یا ارائهدهندهی مراقبتهای اولیهی خود صحبت کنید.
و البته، داروهایی وجود دارند که میتوانند برای بیخوابی در کودکان استفاده شوند. اما میخواهم اینجا بگویم که مطلقاً هیچ دارویی برای مدیریت بیخوابی در کودکان تأیید نشده است. تمام داروهایی که ما استفاده میکنیم، بدون برچسب هستند و اغلب برای سایر بیماریها تجویز میشوند، اما عوارض جانبی آرامبخشی دارند که گاهی اوقات میتوانیم از آنها به نفع خود استفاده کنیم. کودکانی که اضطراب، افسردگی یا ADHD دارند، بیشتر به دارو برای بیخوابی نیاز دارند. اکثر کودکانی که این مشکلات را ندارند، میتوانند فقط با CBTI یا مدیریت رفتاری بهبود یابند.